Arheo – etno park Ravna

Arheo-etno park nalazi se u Ravni 8 km severno od Knjaževca u dvorištu stare seoske škole. Najstarije kuće u selu sagrađene su početkom dvadesetog veka, a zgrada škole je izgrađena 1906. godine. Blizina antičkog utvrđenja Timacum Minus uticala je da se u ovom selu smesti Arheo-etno park. Izgradnja je započeta je 1977, a zvanično otvaranje bilo je 1989. godine.

 

 

Osnovna zamisao je prikazivanje značajnih arheoloških nalaza sa lokaliteta Timacum Minusa u okviru arheološke postavke u zgradi škole i u Lapidarijumu, ali i upoznavanje sa istorijatom arheoloških istraživanja obližnjeg lokaliteta. Cilj je i da se ilustruje ambijent patrijarhalne seoske zajednice 19. veka timočkog kraja sa stambenim i privrednim zgradama. Etno-park čine kuća iz Gornje Kamenice u čijem je podrumu formiran Muzej knjaževačkih vina sa vinotekom, kuća iz Berčinovca, ambar iz Belog Potoka i kazanica za pečenje rakije sa lulom od “trešnjevog” drveta iz Pričevca. Posetioci su u mogućnosti da se upoznaju sa tradicionalnom kulturom stanovanja i objektima narodne arhitekture ovog kraja.

U okviru parka formirana je i radionica za izradu tradicionalne grnčarije sa replikama antičke i tradicionalne grnčarske peći. U prostoru stare seoske škole napravljena je i opremljena konzervatorska laboratorija. Arheo-etno park, pored različitih obrazovnih i kreativnih programa, organizovanja radionica, pruža mogućnost smeštaja i organizacije različitih skupova, kulturno-turističkih i obrazovnih programa, kao i naučno-istraživačkih kampova.

 

 

U sklopu Arheo-etno parka u Ravni, desno od ulaza u park, formiran je Lapidarijum rimskih  kamenih spomenika pronađenih prilikom arheoloških istraživanja utvrđenja Timacum minusa u periodu 1975-1990. godine. Uglavnom su zastupljeni nadgrobni spomenici, počasni spomenici i žrtvenici, koji su važan izvor za proučavanje vojnih, administrativnih, eničkih, društvenih, kulturnih i verskih zbivanja o kojima nema mnogo podataka. Spomenici su u najvećoj meri ukrašeni floralnim motivima, pretežno vinovom lozom, koja simbolizuje veru u novi život, večito obnavljanje, novo rađanje.

 

 

Na samom ulazu u Arheo-etno park sa leve strane nalazi se škola iz 1906. godine. Danas je unutar škole formirana mala arheološka istraživačka stanica sa dobro opremljenom učionicom za rad i laboratorijom za konzervaciju i istraživački rad. Ova istraživačka stanica služi kao prostor za realizaciju različitih naučno-istraživačkih projekata i za druge obrazovane programe.

 

 

Najupečatljiviji objekat u Arheo-etno parku Ravna jeste takozvana „Velika kuća“, izgrađena po uzoru na seosku kuću u Gronjoj Kamenici (selo u okviru Opštine Knjaževac), krajem 19. veka. Na spratu kuće su tri prostorije: „iža“ – kuhinja sa ognjištem u sredini, devojačka soba ili „mladoženjci“ koja je služila za pripremu miraza ili prvu bračnu noć, i „golema soba“ koja je predstavljala gostinjsku sobu.

U „golemoj sobi” su izloženi predmeti od tekstila, proizvodi domaće tekstilne radinosti, delovi narodne nošnje, tradicionalna grnčarija i predmeti za preradu vune. Kod starijeg tipa ovih bondručara javlja se ravan trem, dok se kod razvijenog tipa javljaju i lukovi na drvenom tremu, koji su prepoznatljiv arhitektonski element moravske kuće.

 

 

U podrumu „Velike kuće“ priređen je izložbeni prostor koji govori o vinarstvu ovog kraja. On sadrži sprave korišćene za dobijanje i čuvanje vina, kao i fotografije koje govore o dugoj tradiciji vinogradarstva i vinarstva ovog kraja.

 

 

Arheo-etno park Ravna nudi bogat kulturno-istorijski sadržaj – u sklopu parka je istraživačka stanica u zgradi seoske škole, lapidarijum sa izloženim rimskim kamenim spomenicima koji su pronađeni prilikom arheoloških istraživanja, etno-park u kome je rekonstruisano seosko domaćinstvo sa kraja 19. i početka 20. veka, karakteristično za istočnu Srbiju. Posetioci se mogu upoznati sa tradicijom ovoga kraja, uživati u lepotama prirode koja okružuje park, u degustaciji raznih vina, mogu se upoznati sa tehnikama grnčarstva i vratiti se stotinak godina unazad i osetiti čari tradicionalne srpske atmosfere.